Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, lĩnh vực An toàn Thông tin ngày càng trở nên quan trọng có nhiệm vụ bảo vệ dữ liệu, hệ thống và con người trước những rủi ro trên không gian mạng. Với định hướng nghiên cứu chuyên sâu về an ninh mạng, TS. Phan Thế Duy - giảng viên Trường Đại học Công nghệ Thông tin, ĐHQG-HCM đang góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực An toàn Thông tin
Từ những băn khoăn ban đầu đến con đường nghiên cứu An toàn thông tin
Khởi đầu là sinh viên ngành Kỹ thuật phần mềm tại UIT, TS. Phan Thế Duy từng đối diện với không ít băn khoăn về năng lực và định hướng tương lai. Và chính tại môi trường này, sau một quá trình không ngừng tìm tòi, học hỏi, anh đã dần tìm thấy lối đi cho chính bản thân mình trong lĩnh vực An toàn thông tin. Với anh, đây là “lĩnh vực vừa thách thức, vừa rộng mở, đòi hỏi sự tỉ mỉ nhưng đầy cơ hội khám phá cách bảo vệ con người trong kỷ nguyên số”.
Sau khi hoàn tất chương trình đại học, anh lựa chọn bước ra môi trường quốc tế để tích lũy kinh nghiệm thực tiễn. Thời gian làm việc tại một công ty khởi nghiệp công nghệ tại Singapore, với các dự án liên quan đến bảo mật ứng dụng hội họp trực tuyến từ xa đã mang lại cho anh những trải nghiệm quý giá, đồng thời củng cố rõ nét hơn định hướng theo đuổi chuyên sâu lĩnh vực an ninh phần mềm.
TS. Phan Thế Duy nhận học bổng Nghiên cứu sau Tiến sĩ từ Quỹ Đổi mới sáng tạo
Năm 2016, Phan Thế Duy chính thức trở lại UIT, nơi anh từng bắt đầu để tiếp tục con đường học thuật bậc cao học, nghiên cứu sinh và chính thức nhận bằng Tiến sĩ vào năm 2025. Ngay sau đó, anh tiếp tục nhận học bổng Nghiên cứu sau Tiến sĩ (PostDoc) từ Quỹ Đổi mới sáng tạo (VinUni/Vingroup), tập trung nghiên cứu chuyên sâu về an ninh, bảo mật ứng dụng trong bối cảnh kết hợp giữa blockchain và trí tuệ nhân tạo (AI).
Phía sau một hành trình không ngừng nghỉ của mình, TS. Phan Thế Duy đã có không ít lần “chùng xuống”, khi kết quả nghiên cứu không đạt như mong đợi, khi bài báo bị từ chối và nhiều áp lực bủa vây. Thế nhưng, chính từ những lần “chững lại” đó, anh học được cách kiên trì bước tiếp. Với TS. Phan Thế Duy, UIT không chỉ là nơi đào tạo mà còn là môi trường nuôi dưỡng niềm tin: “Mọi tài năng đều cần một người tin vào nó - đôi khi chỉ một người - và những khoảng lặng nhỏ có thể dẫn đến sự trưởng thành lớn lao.”
Định hướng nghiên cứu: An toàn thông tin trong kỷ nguyên AI
Theo TS. Phan Thế Duy, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, lĩnh vực An toàn thông tin đang đứng trước những thách thức mới. Các hệ thống không chỉ cần được bảo vệ theo cách truyền thống mà còn phải có khả năng thích ứng linh hoạt trước những hình thức tấn công ngày càng tinh vi và khó lường.
Xuất phát từ thực tiễn đó, anh lựa chọn hướng nghiên cứu AI-driven cybersecurity, nơi trí tuệ nhân tạo được ứng dụng để phát hiện, phân tích và chủ động ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng trong bối cảnh AI đang thâm nhập sâu vào nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, kinh tế và kỹ thuật.
TS. Phan Thế Duy tại Lễ tốt nghiệp đợt 2 năm 2025
Định hướng này không chỉ bắt đầu từ yêu cầu của thời đại mà còn từ chính môi trường học thuật tại InSecLab UIT - nơi TS. Phan Thế Duy bắt đầu hành trình nghiên cứu từ những bước nhỏ. Tại đây, anh có cơ hội đồng hành cùng sinh viên, chứng kiến sự trưởng thành của các bạn từ những ý tưởng rời rạc đến các hướng nghiên cứu bài bản, từ sự e dè ban đầu đến bản lĩnh khi đối diện với thử thách. Chính những trải nghiệm ấy đã giúp anh nhận ra rằng, “an ninh mạng phải “thông minh, thích ứng” hơn để bảo vệ con người trước các mối đe dọa mới từ AI”.
Trong thời gian tới, TS. Phan Thế Duy tiếp tục định hướng nghiên cứu chuyên sâu về an toàn thông tin trong kỷ nguyên AI, với mục tiêu phát triển các giải pháp có tính ứng dụng cao, hướng tới các sáng chế quốc tế và xây dựng những hệ thống bảo mật thông minh dựa trên AI và blockchain.
Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, anh cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ cân bằng trong cuộc sống. Theo anh, trong một lĩnh vực luôn thay đổi với tốc độ nhanh và áp lực cao như công nghệ, việc duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần chính là yếu tố giúp mỗi cá nhân đi đường dài. “Công nghệ thay đổi nhanh, deadline dồn dập, nhưng nếu không giữ sức khỏe và niềm vui cá nhân, bạn sẽ dễ kiệt sức. Cân bằng không phải làm ít hơn, mà là làm hiệu quả hơn nhờ có “pin tinh thần” đầy. Khi cơ thể khỏe, tâm trí sáng tạo, bạn sẽ kiên trì và hạnh phúc hơn trên hành trình dài”.
Gắn bó với UIT và lan tỏa cảm hứng nghiên cứu đến sinh viên
Không chỉ dừng lại ở vai trò là một người nghiên cứu, TS. Phan Thế Duy còn được biết đến là người thầy luôn đồng hành và truyền cảm hứng cho sinh viên trên hành trình học tập và nghiên cứu. Với anh, giá trị lớn nhất của môi trường đại học không chỉ nằm ở kiến thức, mà còn ở sự trưởng thành của mỗi cá nhân qua từng trải nghiệm.
Trong quá trình giảng dạy và hướng dẫn, điều khiến anh ấn tượng nhất ở sinh viên UIT chính là khả năng thích ứng nhanh với cái mới và tinh thần dám bước ra khỏi vùng an toàn. “Mình đã chứng kiến rất nhiều bạn trẻ, ban đầu chỉ là những sinh viên năm hai, năm ba còn rụt rè, e dè khi tiếp cận một đề tài nghiên cứu mới, một công nghệ chưa từng học, hay thậm chí là một cuộc thi quốc tế đòi hỏi phải đối mặt với áp lực cao. Thế nhưng, chỉ sau vài tháng đồng hành, các bạn đã tự tin implement các mô hình AI phức tạp, tham gia các cuộc thi hacking, CTF, capture-the-flag, hay các hackathon về an ninh mạng và AI. Nhiều bạn không dừng lại ở việc tham gia, mà còn đạt giải thưởng – từ cấp trường, cấp quốc gia, đến những cuộc thi quốc tế danh giá. Có bạn công bố bài báo tại hội nghị quốc tế khi mới năm ba, năm tư – điều mà cách đây vài năm còn là giấc mơ xa vời”. - TS. Phan Thế Duy chia sẻ.
TS. Phan Thế Duy dẫn dắt các bạn sinh viên tham gia kiến tập và học tập tại Singapore Institute of Technology
Đằng sau những kết quả đó là cả một hành trình nỗ lực không ngừng. Những đêm thức khuya để debug, những lần tranh luận căng thẳng trong nhóm hay cả những thất bại ban đầu đã trở thành chất liệu giúp các bạn trưởng thành. Không chỉ là người hướng dẫn, truyền cảm hứng cho sinh viên mà chính anh cũng nhận được nguồn cảm hứng lớn từ sinh viên “Các bạn chính là nguồn cảm hứng lớn nhất cho mình– người thầy, người anh – để tiếp tục nỗ lực, để không ngừng học hỏi, và để luôn tin rằng: chỉ cần dám bắt đầu, dám kiên định, và không hối tiếc về những gì đã dốc hết sức mình, thì hành trình dù dài đến đâu cũng sẽ dẫn đến những chân trời xứng đáng”.
Từ kinh nghiệm của mình, TS. Phan Thế Duy cho rằng sinh viên công nghệ cần xây dựng nền tảng vững chắc về chuyên môn, đồng thời nuôi dưỡng thói quen tự học suốt đời. Việc tham gia các phòng lab, thực hiện dự án, đọc tài liệu học thuật hay thử sức với các cuộc thi là những bước đi cần thiết để phát triển năng lực nghiên cứu. Bên cạnh đó, kỹ năng ngoại ngữ, làm việc nhóm và ý thức về đạo đức nghề nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành một người làm công nghệ toàn diện.
Gửi gắm đến sinh viên, anh chia sẻ: “Chúng ta đều thích tự do, nên khi dừng chân thì nhất định phải xứng đáng”. Với anh, mỗi lựa chọn trên hành trình học tập và nghiên cứu đều cần đủ lớn để giúp người trẻ khai phá tiềm năng và tiến gần hơn đến mục tiêu của mình. Hành trình công nghệ có thể dài và nhiều thử thách, nhưng với sự kiên định, tinh thần học hỏi và lòng biết ơn những người đồng hành, mỗi bước đi đều sẽ trở nên ý nghĩa.
